Slangen in Nederland: de drie wilde soorten herkennen
In Nederland leven drie soorten slangen in het wild: de ringslang, de adder en de gladde slang. Alleen de adder is giftig. Hier lees je hoe je ze herkent, waar ze leven, wat je doet bij een beet en wat je doet als je een slang vindt die hier niet thuishoort.
Bijgewerkt op door Marc, kweker bij Jazz Reptiles
Slang als huisdier? Lees eerst dit- Ringslang, adder en gladde slang
- De adder is de enige giftige slang van Nederland
- Waar ze leven en wanneer je ze ziet
- Wat te doen bij een gevonden exotische slang
De drie wilde slangen van Nederland
| Soort | Lengte | Giftig | Herkenning |
|---|---|---|---|
| Ringslang | Meestal 70 tot 120 cm, de grootste | Nee | Gele of witte halvemaanvlekken achter de kop, ronde pupil |
| Adder | Meestal 50 tot 65 cm | Ja | Zigzagstreep over de rug, verticale spleetpupil |
| Gladde slang | Meestal 50 tot 60 cm, de kleinste | Nee | Twee rijen kleine vlekjes, donkere streep door het oog, ronde pupil |
De ringslang: de grootste en meest geziene
De ringslang is de grootste en meest voorkomende slang van Nederland. Hij is grijsgroen tot olijfbruin en draagt achter zijn kop twee gele of witte halvemaanvormige vlekken, de ‘ring’ waar hij zijn naam aan dankt. Vrouwtjes worden groter dan mannetjes en kunnen boven de meter uitkomen.
Je vindt hem in waterrijke gebieden: moerassen, sloten, plassen en rietlanden, in onder andere Friesland, Utrecht, Noord- en Zuid-Holland en Gelderland. Hij zwemt uitstekend en eet vooral kikkers, padden en vis. Voor mensen is hij ongevaarlijk. Bij gevaar speelt hij dood of scheidt hij een sterk ruikende vloeistof af.
Ringslangen leggen hun eieren graag in broeiende hopen, zoals composthopen en mesthopen. Een ringslang in een tuin bij het water is dus gewoon een teken van een gezonde omgeving.
De adder: de enige giftige slang van Nederland
De adder herken je aan de donkere zigzagstreep over zijn rug en de verticale spleetpupil. Mannetjes zijn vaak grijs met een zwarte streep, vrouwtjes bruin met een donkerbruine streep; er komen ook volledig zwarte adders voor. Hij leeft op heide, in hoogveen en in bosranden, vooral in Drenthe, op de Veluwe, in Friesland en in Overijssel.
Een adder is schuw en vlucht bij trillingen van voetstappen. Beten komen weinig voor en gebeuren bijna altijd als iemand hem probeert op te pakken of er per ongeluk op stapt. Blijf op de paden, laat een adder met rust en houd honden aan de lijn in adderrijke gebieden.
Gebeten door een adder, wat nu?
- 1Blijf rustig en ga zitten of liggen
Beweeg zo min mogelijk. Een adderbeet is voor een gezonde volwassene zelden levensbedreigend, maar vraagt altijd medische zorg.
- 2Doe ringen en knellende kleding af
Rond de beet kan zwelling ontstaan. Haal ringen, horloges en strakke kleding weg voordat dat gebeurt.
- 3Bel de huisarts, huisartsenpost of 112
Bij benauwdheid, flauwvallen of een kind of oudere als slachtoffer bel je direct 112. Anders de huisarts of huisartsenpost.
- 4Laat de wond met rust
Houd het gebeten lichaamsdeel stil en op hartshoogte en laat de wond verder zoals hij is. Uitzuigen, insnijden en afbinden helpen niet en maken het erger.
- 5Hond gebeten? Direct naar de dierenarts
Honden worden vaker gebeten dan mensen, meestal in de snuit of poot. Bel de dierenarts meteen.
De gladde slang: de zeldzaamste
De gladde slang is de kleinste en zeldzaamste slang van Nederland. Hij is bruin tot grijs, met twee rijen kleine donkere vlekjes over de rug en een donkere streep die van het neusgat door het oog loopt. Zijn schubben zijn glad, vandaar de naam. Hij wordt vaak aangezien voor een adder, maar is ongiftig en heeft een ronde pupil.
Hij leeft verborgen op droge, zonnige heide en in open bossen, onder andere op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug en in Drenthe. Hij eet vooral hagedissen en hazelwormen, die hij net als een python wurgt.
Alle wilde slangen zijn beschermd
De drie Nederlandse slangen zijn wettelijk beschermd. Vangen, doden, verstoren of meenemen is verboden, ook op je eigen erf. De adder en de gladde slang staan bovendien op de Rode Lijst van bedreigde soorten.
Zie je een slang, geniet er dan op afstand van. Een waarneming kun je doorgeven via waarneming.nl; natuurorganisatie RAVON gebruikt die gegevens om de soorten te volgen.
Een exotische slang gevonden?
Regelmatig verschijnt er nieuws over een koningspython of korenslang in een tuin, trappenhuis of berm. Dat zijn ontsnapte of achtergelaten huisdieren. Een koningspython is ongiftig en rustig; het dier zelf loopt in de Nederlandse kou het grootste risico. Meer over deze soort op is een koningspython gevaarlijk.
Vind je zo'n slang, bel dan 144 (Red een dier) of de lokale dierenambulance. Houd kinderen en huisdieren op afstand en zet eventueel een omgekeerde bak over het dier als het rustig ligt. Ben je zelf je slang kwijt, meld dat dan direct bij de dierenambulance en de politie, zodat een vinder je kan bereiken.
Veelgestelde vragen
Welke slangen leven er in Nederland?
Drie soorten: de ringslang, de adder en de gladde slang.
Welke slang in Nederland is giftig?
Alleen de adder. De ringslang en de gladde slang zijn ongiftig.
Is een adderbeet dodelijk?
Voor een gezonde volwassene zelden. Zoek altijd medische hulp, en bel 112 bij benauwdheid of bij een kind of oudere.
Wat is de grootste slang van Nederland?
De ringslang. Vrouwtjes kunnen boven de meter uitkomen.
Wat is de kleinste slang van Nederland?
De gladde slang, meestal 50 tot 60 centimeter. Meer kleine slangen op kleine slangen.
Wat doe ik als ik een slang vind?
Laat een wilde slang met rust. Een exotische slang meld je bij 144 of de dierenambulance.
Mag ik een wilde slang houden?
Nee, alle Nederlandse slangen zijn beschermd. Wie een slang als huisdier wil, koopt een nagekweekt dier bij een kweker. Lees slang als huisdier.
